Legalna praca się opłaca – sprawdź, dlaczego to ważne właśnie dla Ciebie

Dostajesz wynagrodzenie „do ręki”, bez umowy? Twój pracodawca zgłasza tylko część przepracowanych przez Ciebie godzin? A może formalnie prowadzisz działalność, ale w praktyce to firma ustala Ci grafik i zakres obowiązków? Jeśli choć jedna z tych sytuacji brzmi znajomo, czytaj dalej. Oznacza to, że wykonujesz pracę nierejestrowaną – a tym zostajesz bez realnej ochrony i zabezpieczenia na przyszłość. 

Mniej więcej co dziesiąty Europejczyk przyznaje, że w ciągu ostatniego roku kupił towary lub skorzystał z usługi, które mogły wiązać się z pracą „na czarno”. Z kolei jedna trzecia zna kogoś, kto pracuje na czarno. Dla Twojego kraju – i dla całej UE – to realny problem: mniejsze wpływy do budżetu, słabsze systemy zabezpieczenia społecznego i nieuczciwa konkurencja, która psuje rynek. Ale co to oznacza dla Ciebie osobiście? Europejski Urząd ds. Pracy uruchomił niedawno kampanię „Praca rejestrowana jest korzystna dla wszystkich!”, aby zwiększyć świadomość na temat pracy nierejestrowanej oraz związanych z nią zagrożeń i jej konsekwencji zarówno dla pracowników, jak i pracodawców.

Jeśli jesteś pracownikiem

Choć praca „na czarno” może wydawać się prostsza i wygodniejsza, w praktyce oznacza brak bezpieczeństwa, brak świadczeń i brak gwarancji wynagrodzenia. Jeśli dojdzie do wypadku w pracy, wszystkie koszty leczenia i rehabilitacji musisz pokryć samodzielnie. Nie przysługuje Ci płatny urlop ani zwolnienie chorobowe, a jeśli zostaniesz rodzicem – nie masz prawa do świadczeń macierzyńskich czy ojcowskich. Nie masz też żadnej pewności, że Twoje wynagrodzenie nie będzie niższe niż płaca minimalna – a jeśli zostaniesz niesprawiedliwie zwolniony, nie chroni Cię prawo pracy. A to tylko „tu i teraz”. 

Praca nierejestrowana to również brak zabezpieczenia na przyszłość. Jeśli dochód nie jest zgłaszany, nie są odprowadzane składki emerytalne. W efekcie, że gdy przyjdzie czas na emeryturę, możesz mieć znacznie mniejsze – albo nawet zerowe – prawo do świadczeń. Dziś może się to wydawać odległe, ale w przyszłości ma ogromne znaczenie.

Z drugiej strony, gdy Twoja praca jest legalnie zgłoszona – nawet jeśli pracujesz sezonowo – zyskujesz uczciwe wynagrodzenie, bezpieczeństwo i konkretne prawa. Skąd mieć pewność, że pracujesz legalnie? Pomocna może być poniższa lista:

1. Masz pisemną umowę określającą Twoje prawa i obowiązki oraz prawa i obowiązki pracodawcy.
2. Otrzymujesz regularne wynagrodzenie, uwzględniające nadgodziny.
3. Masz ochronę w razie wypadku przy pracy oraz przed dyskryminacją.
4. Przysługują Ci przerwy oraz płatny urlop i zwolnienia chorobowe.
5. Masz zabezpieczenie społeczne – to ono finansuje Twoją opiekę zdrowotną, zasiłek dla bezrobotnych i emeryturę.
6. Masz prawo wstąpić do związku zawodowego, zgłaszać problemy, a w razie potrzeby także uczestniczyć w strajku.

Jeśli jesteś pracodawcą

To nie tylko kwestia uczciwości – to po prostu dobry biznes. To nie tylko kwestia przestrzegania zasad – to także rozsądna decyzja biznesowa. Wszystko zaczyna się od przestrzegania obowiązujących przepisów, dlatego dokładnie sprawdź warunki zatrudnienia określone w prawie Twojego kraju. Upewnij się, że Twoi pracownicy mają prawo legalnie pracować w danym państwie. Prowadź rzetelną dokumentację zatrudnionych osób – obejmującą rzeczywisty czas pracy oraz pełne informacje o wynagrodzeniu – zgodnie z przepisami krajowymi i unijnymi. 

I co równie ważne: zawsze zapewniaj swoim pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Dzięki temu: 

1. Unikasz kar finansowych (a to naprawdę duża zaleta).
2. Zyskujesz zadowolonych, lojalnych, a więc bardziej produktywnych pracowników.
3. Związki zawodowe? Strajki? Umowy? Masz wszystko uporządkowane i pod kontrolą.
4. Twoja reputacja? Profesjonalna i wiarygodna. Klienci? Coraz częściej wybierają marki, które działają etycznie.
5. A przy okazji współtworzysz uczciwą gospodarkę. Czy może być lepsza inwestycja w przyszłość?

Oprócz kampanii „Praca rejestrowana jest korzystna dla wszystkich!” warto również zajrzeć do pojedynczego punktu kontaktowego, w którym zebrano szeroki wybór materiałów i narzędzi pomagających przeciwdziałać pracy nierejestrowanej.

Powiązane linki:

Kampania „Praca rejestrowana jest korzystna dla wszystkich!”

Film dla pracowników nt. „Praca rejestrowana jest korzystna dla wszystkich!”

Film dla pracodawców „Praca rejestrowana jest korzystna dla wszystkich!”

Przeciwdziałanie pracy nierejestrowanej

Więcej informacji: 

Europejskie Dni Pracy

Znajdź doradców EURES

Warunki życia i pracy w państwach EURES

Baza ofert pracy EURES

Usługi EURES adresowane do pracodawców

Kalendarz wydarzeń EURES

Nadchodzące wydarzenia online

EURES na Facebooku

EURES na Twitterze

EURES na LinkedIn