Jouw vaardigheden zijn van cruciaal belang voor een betere toekomst met AI

Stel je voor dat het 2040 is – dat ligt niet zo ver in de toekomst. Dankzij AI is er een bloeiende economie, zijn er veel nieuwe banen en is het onderwijs flexibel en gemakkelijk toegankelijk, waardoor iedereen moeiteloos zijn of haar eigen carrièrepad kan bewandelen. Klinkt perfect, toch? Maar we moeten realistisch blijven: als Europa niet de juiste maatregelen neemt, kan de door AI aangestuurde toekomst ook een heel andere wending nemen, waardoor veel mensen achterop dreigen te raken. Laten we eens kijken naar een paar minder rooskleurige scenario’s.

Twee dystopische scenario’s die we absoluut niet willen

In een denkbeeldig jaar 2040 heeft AI de werkplek zo ingrijpend veranderd dat deze onherkenbaar is geworden. Overheden noch werkgevers investeren in de ontwikkeling van de vaardigheden van hun personeel. Meestal laten ze het aan de werknemers zelf over om daar een oplossing voor te zoeken. Alleen technisch onderlegde mensen doen hier hun voordeel mee, terwijl anderen worstelen om aan het werk te kunnen blijven. Dat gaat ten koste van hun geestelijke en lichamelijke gezondheid – en ook van hun financiële situatie.

In een ander, dramatischer scenario hebben AI-technologieën en automatisering elk aspect van ons leven en werk overgenomen. Nu is het niet alleen de werkplek die onherkenbaar is veranderd, maar de samenleving als geheel. Een handjevol grote spelers domineert het AI-landschap en beïnvloedt beleidsmakers, de economie en de samenleving. Nu AI de meeste taken overneemt, raken mensen in alle sectoren en bedrijfstakken hun baan kwijt. Bedrijven beschikken over een vervangbaar personeelsbestand, dus hechten ze geen belang meer aan het onwikkelen van de vaardigheden van hun werknemers. Ook in dit scenario worden werknemers aan hun lot overgelaten en hebben zij moeite om gelijke tred te houden met de technologische vooruitgang. Vakbonden hebben niet veel macht, dus is er niemand die opkomt voor de rechten en belangen van de werknemers. Er is onvoldoende regelgeving en overheidstoezicht, waardoor de macht grotendeels in handen ligt van die grote spelers. Dit vormt een bedreiging voor de democratie en is ook schadelijk voor het milieu.

In deze twee scenario’s komt de AI-revolutie slechts ten goede aan een selecte groep en wordt de kloof tussen degenen die wel (“tech-haves”) en degenen die geen (“tech-have-nots”) toegang hebben tot technologie steeds groter. Het gaat hier niet alleen om individuele werknemers die de aansluiting verliezen, maar om een structureel falen, waarbij het systeem bepaalt wie er wel of niet het recht heeft om te leren.

Ietsje beter? De valkuil van de “gemiste kans”

Er is ook nog een ander, minder somber scenario – een scenario waarin AI op gematigde maar constante wijze wordt gebruikt. Klinkt veilig en goed, toch? Nou, niet bepaald. Als we niet voldoende investeren in de ontwikkeling van vaardigheden, leidt zelfs deze gematigde aanpak ertoe dat we een uitgelezen kans op innovatie laten liggen.

In deze versie van 2040 is het tempo van de veranderingen wellicht beheersbaar, maar wordt er niet ten volle gebruikgemaakt van het potentieel van AI om de sociale en economische omstandigheden te verbeteren. Voor werknemers betekent een trage invoering dat de boeiende, creatieve functies die doorgaans voortvloeien uit doorbraken op het gebied van AI wellicht nooit werkelijkheid zullen worden, waardoor mensen vast komen te zitten in een stagnerende arbeidsmarkt. De meest interessante taken worden door een kleine elite uitgevoerd, terwijl het routinematige werk aan de rest wordt overgelaten – en daardoor blijft potentieel onbenut. Wat de werkgevers betreft: zij ontkomen dan wel aan de chaos waarmee snelle veranderingen gepaard gaan, maar zij lopen ook efficiëntiewinst en nieuwe producten mis die hun een voorsprong kunnen geven. Ook zij lopen het risico te stagneren, simpelweg omdat het systeem een brede en zinvolle implementatie van AI niet ondersteunt.

Deze scenario’s laten zien dat de ontwikkeling van vaardigheden in de toekomst afhankelijk is van teamwerk. Door een voortdurende gezamenlijke ontwikkeling van vaardigheden te stimuleren, kan de EU een beroepsbevolking creëren die klaar is voor een nieuwe AI-wereld, en ervoor zorgen dat de technologische vooruitgang leidt tot rechtvaardige, duurzame voordelen voor iedereen.

Lees voor meer informatie over de verschillende scenario’s het verslag “Preparing for 2040”. Wil je meer lezen over een positievere toekomst dankzij AI? Lees dan ons artikel over over hoe de AI-revolutie kansen biedt voor jonge werkzoekenden.

Relevante links:

“Preparing for 2040”

Sta je aan het begin van je carrière? Dan is AI-revolutie iets voor jou!

Meer informatie:

Europese banendagen

Zoek een EURES-adviseur

Leven en werken in EURES-landen

EURES-vacaturebank

EURES-diensten voor werkgevers

EURES-evenementenkalender

Komende online-evenementen

EURES op Facebook